MĀ 17 gāmiṇīsūtram

[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]

madhyamāgame karmasaṃyuktavarge dvitīye gāmiṇīsūtraṃ saptamam.

evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaye bhagavānnālandāyāṃ viharati sma prāvārikāmravane.

tena khalu samayenāsibaddhakaputro gāmiṇī nāmābhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko'bhikrāntāyāṃ rātryāmabhikrāntavarṇo rātryāḥ pratyūṣasamaye yena bhagavāṃstenopajagāma. upetya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdat.

asibaddhakaputro gāmiṇī bhagavantametadavocat—bhagavan, santi brāhmaṇāḥ svotkarṣiṇo nānādevatārādhakāḥ, ye sattvāḥ kālaṃ kurvanti te tānsvacchandena sugatiṃ svargaṃ lokaṃ gamayanti. bhagavāndharmasvāmī, sādhu bhagavāṃstathā karotu yathā sattvāḥ kālaṃ kṛtvā sugatiṃ svargaṃ lokaṃ gaccheyurdevānāṃ sahavyatāyāmupapadyeranniti.

bhagavānavocat—ahaṃ tvāṃ gāmiṇi, pṛcchāmi, yathā te kṣamate tathā vyākuryāḥ. tatkiṃ manyase gāmiṇi, iha grāme vā nigame vā syuḥ kecitpuruṣā vā striyo vā kusīdā hīnavīryāḥ pāpadharmacāriṇo daśākuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, yaduta prāṇātipātino'dattādāyinaḥ kāmeṣu mithyācāriṇo mṛṣāvādino yāvanmithyādṛṣṭikāḥ. teṣu kālaṅkṛteṣu yadi mahājanakāya āgatyāñjaliṃ praṇāmya stuvan yācamāna evaṃ brūyāt—yūyaṃ bhoḥ puruṣāḥ striyaśca kusīdā hīnavīryāḥ pāpadharmacāriṇo daśākuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, yaduta prāṇātipātino'dattādāyinaḥ kāmeṣu mithyācāriṇo mṛṣāvādino yāvanmithyādṛṣṭikāḥ, yūyamanena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇādavaśyaṃ sugatiṃ svargaṃ lokaṃ gamiṣyatheti. evam, gāmiṇi, api nu te puruṣāḥ striyaśca kusīdā hīnavīryāḥ pāpadharmacāriṇo daśākuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, yaduta prāṇātipātino'dattādāyinaḥ kāmeṣu mithyācāriṇo mṛṣāvādino yāvanmithyādṛṣṭikāḥ, mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇātsugatiṃ svargaṃ lokaṃ gaccheyurdevānāṃ sahavyatāyāmupapadyeran?

gāmiṇyavocat—no hīdaṃ bhagavanniti.

bhagavānavocat—sādhu sādhu gāmiṇi. tatkasya hetoḥ? te gāmiṇi, puruṣāḥ striyaśca kusīdā hīnavīryāḥ pāpadharmacāriṇo daśākuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, yaduta prāṇātipātino'dattādāyinaḥ kāmeṣu mithyācāriṇo mṛṣāvādino yāvanmithyādṛṣṭikāḥ, yadi mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇātsugatiṃ svargaṃ lokaṃ gaccheyurdevānāṃ sahavyatāyāmupapadyeran, naitatsthānaṃ vidyate. tatkasya hetoḥ? yata ime daśākuśalāḥ karmapathāḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇavipākāḥ svabhāvenādhomukhā avaśyamapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ gāminaḥ.

tadyathā gāmiṇi, grāmānnāvidūre gambhīra udakahrado bhavati. tatra kaścitpuruṣo mahatīṃ gurvīṃ śilāmapsu prakṣipet. yadi mahājanakāya āgatyāñjaliṃ praṇāmya stuvan yācamāna evaṃ brūyāt—udmajjatviyaṃ śileti. tatkiṃ manyase gāmiṇi, api nu sā mahatī gurvī śilā mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayenodmajjeta?

gāmiṇyavocat—no hīdaṃ bhagavanniti.

evameva gāmiṇi, te puruṣāḥ striyaśca kusīdā hīnavīryāḥ pāpadharmacāriṇo daśākuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, yaduta prāṇātipātino'dattādāyinaḥ kāmeṣu mithyācāriṇo mṛṣāvādino yāvanmithyādṛṣṭikāḥ, yadi mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇātsugatiṃ svargaṃ lokaṃ gaccheyurdevānāṃ sahavyatāyāmupapadyeran, naitatsthānaṃ vidyate. tatkasya hetoḥ? yata ime daśākuśalāḥ karmapathāḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇavipākāḥ svabhāvenādhomukhā avaśyamapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ gāminaḥ.

tatkiṃ manyase gāmiṇi, iha grāme vā nigame vā syuḥ kecitpuruṣā vā striyo vā ārabdhavīryāḥ saddharmacāriṇo daśakuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratāḥ, adattādānaṃ prahāyādattādānātprativiratāḥ, kāmeṣu mithyācāraṃ prahāya kāmeṣu mithyācārātprativiratāḥ, mṛṣāvādaṃ prahāya mṛṣāvādātprativiratāḥ, yāvanmithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ samyagdṛṣṭisampannāḥ. teṣu kālaṅkṛteṣu yadi mahājanakāya āgatyāñjaliṃ praṇāmya stuvan yācamāna evaṃ brūyāt—yūyaṃ bhoḥ puruṣāḥ striyaścārabdhavīryāḥ saddharmacāriṇo daśakuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratāḥ, adattādānaṃ prahāyādattādānātprativiratāḥ, kāmeṣu mithyācāraṃ prahāya kāmeṣu mithyācārātprativiratāḥ, mṛṣāvādaṃ prahāya mṛṣāvādātprativiratāḥ, yāvanmithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ samyagdṛṣṭisampannāḥ, yūyamanena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ gamiṣyatheti. tatkiṃ manyase gāmiṇi, api nu te puruṣāḥ striyaścārabdhavīryāḥ saddharmacāriṇo daśakuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratāḥ, adattādānaṃ prahāyādattādānātprativiratāḥ, kāmeṣu mithyācāraṃ prahāya kāmeṣu mithyācārātprativiratāḥ, mṛṣāvādaṃ prahāya mṛṣāvādātprativiratāḥ, yāvanmithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ samyagdṛṣṭisampannāḥ, mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ gaccheyuḥ?

gāmiṇyavocat—no hīdaṃ bhagavanniti.

bhagavānavocat—sādhu sādhu gāmiṇi. tatkasya hetoḥ? te gāmiṇi, puruṣāḥ striyaścārabdhavīryāḥ saddharmacāriṇo daśakuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratāḥ, adattādānaṃ prahāyādattādānātprativiratāḥ, kāmeṣu mithyācāraṃ prahāya kāmeṣu mithyācārātprativiratāḥ, mṛṣāvādaṃ prahāya mṛṣāvādātprativiratāḥ, yāvanmithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ samyagdṛṣṭisampannāḥ, yadi mahājanakāyasyāñjaliṃ praṇāmya stuvato yācamānasya hetoranena hetunānena pratyayena kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ gaccheyuḥ, naitatsthānaṃ vidyate. tatkasya hetoḥ? yata ime daśakuśalāḥ karmapathāḥ śuklāḥ śuklavipākāḥ svabhāvenordhvagāminaḥ, avaśyaṃ sugatiṃ svargaṃ lokaṃ gāminaḥ.

tadyathā gāmiṇi, grāmānnāvidūre gambhīra udakahrado bhavati. tatra kaścitpuruṣaḥ sarpiṣo vā tailasya vā kumbhamudake prakṣipya bhindyāt. tasya śarkarākapālamavasīdet, sarpistailaṃ codmajjeta. evameva gāmiṇi, te puruṣāḥ striyaścārabdhavīryāḥ saddharmacāriṇo daśakuśalakarmapathasamanvāgatāḥ, prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratāḥ, adattādānaṃ prahāyādattādānātprativiratāḥ, kāmeṣu mithyācāraṃ prahāya kāmeṣu mithyācārātprativiratāḥ, mṛṣāvādaṃ prahāya mṛṣāvādātprativiratāḥ, yāvanmithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ samyagdṛṣṭisampannāḥ. teṣu kālaṅkṛteṣu yo'yaṃ kāyo rūpī cāturmahābhautiko mātāpitṛsambhava odanakulmāṣopacita ucchādanaparimardanasnānasambāhanabhedanavidhvaṃsanadharmā, tasmiṅkālagate kākā vā khādanti gṛdhrā vā khādanti vṛkā vā śṛgālā vā khādanti dahyate vā nikhanyate vā yāvadbhasmasādbhavati. yaccāsya cittaṃ mano vijñānaṃ vā dīrgharātraṃ śraddhāparibhāvitaṃ vīryaśrutatyāgaprajñāparibhāvitaṃ, tadanena hetunānena pratyayena svabhāvenordhvagāmi bhavati sugatiṃ svargaṃ lokaṃ gacchati.

gāmiṇi, ye prāṇātipātinasteṣāṃ prāṇātipātaṃ prahāya prāṇātipātātprativiratirārāmamārga ūrdhvārohaṇamārgaḥ sugatimārgaḥ. gāmiṇi, adattādāyināṃ kāmeṣu mithyācāriṇāṃ mṛṣāvādināṃ yāvanmithyādṛṣṭikānāṃ mithyādṛṣṭiṃ prahāya mithyādṛṣṭeḥ prativiratirārāmamārga ūrdhvārohaṇamārgaḥ sugatimārgaḥ.

gāmiṇi, asti punarārāmamārga ūrdhvārohaṇamārgaḥ sugatimārgaḥ. katamaśca gāmiṇi, punarārāmamārga ūrdhvārohaṇamārgaḥ sugatimārgaḥ? yadutāryāṣṭāṅgo mārgaḥ, tadyathā—samyagdṛṣṭiryāvatsamyaksamādhirityaṣṭau. ayamucyate gāmiṇi, punarārāmamārga ūrdhvārohaṇamārgaḥ sugatimārgaḥ.

idamavocadbhagavān. āttamanā gāmiṇī te ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandiṣuḥ.

gāmiṇīsūtraṃ saptamaṃ samāptam.