MĀ 5 dāruskandhopamasūtram
[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]
madhyamāgame saptadharmavarge prathame dāruskandhopamasūtraṃ pañcamam.
evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaye bhagavānkośaleṣu cārikāṃ carati sma, mahatā bhikṣusaṅghena sārdham. atha bhagavānadhvamārgapratipanno'drākṣīdekānte mahāntaṃ dāruskandhamādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitam. dṛṣṭvā ca mārgādavatīryaikānte'nyatamaṃ vṛkṣamūlamupasaṅkramya, niṣīdanamāstīrya paryaṅkamābhujya nyaṣīdat.
niṣaṇṇo bhagavānbhikṣūnāmantrayata—kaccitpaśyatha yūyaṃ bhikṣavo'muṃ mahāntaṃ dāruskandhamādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitamiti.
te bhikṣavo'vocan—evaṃ bhadanta, paśyāma iti.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yad amuṃ mahāntaṃ dāruskandhamādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ pariṣvajeta, tatra vā niṣīdet, tatra vā śayīta? yadvā kṣatriyakanyāṃ brāhmaṇakanyāṃ gṛhapatikanyāṃ śilpikanyāṃ vā, taruṇīṃ yauvanasthāṃ snātāṃ viliptāṃ śuddhāmbaradharāṃ mālyābharaṇavibhūṣitāṃ pariṣvajeta, tayā sārdhaṃ vā niṣīdet, tayā sārdhaṃ vā śayīteti?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yad amuṃ mahāntaṃ dāruskandhamādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ pariṣvajeta, tatra vā niṣīdet, tatra vā śayīta. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyakanyāṃ brāhmaṇakanyāṃ gṛhapatikanyāṃ śilpikanyāṃ vā, taruṇīṃ yauvanasthāṃ snātāṃ viliptāṃ śuddhāmbaradharāṃ mālyābharaṇavibhūṣitāṃ pariṣvajeta, tayā sārdhaṃ vā niṣīdet, tayā sārdhaṃ vā śayīteti.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yad amuṃ mahāntaṃ dāruskandhamādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ pariṣvajeta, tatra vā niṣīdet, tatra vā śayīta. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyakanyāṃ brāhmaṇakanyāṃ gṛhapatikanyāṃ śilpikanyāṃ vā, taruṇīṃ yauvanasthāṃ snātāṃ viliptāṃ śuddhāmbaradharāṃ mālyābharaṇavibhūṣitāṃ pariṣvajeta, tayā sārdhaṃ vā niṣīdet, tayā sārdhaṃ vā śayīta, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣo dṛḍhena vāladāmnā jaṅgha āveṣṭya gāḍhaṃ parigharṣayet? sa carmacchindyāt, carmacchittvā māṃsaṃ chindyāt, māṃsaṃ chittvā snāyuṃ chindyāt, snāyuṃ chittvāsthicchindyāt, asthicchittvā majjānamāhatya tiṣṭhet. yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ pratigṛhya kāyasyāṅgapratyaṅgānāṃ hastapādayoścotsādanasaṃvāhanāni kārayet?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣo dṛḍhena vāladāmnā jaṅgha āveṣṭya gāḍhaṃ parigharṣayet. sa carmacchindyāt, carmacchittvā māṃsaṃ chindyāt, māṃsaṃ chittvā snāyuṃ chindyāt, snāyuṃ chittvāsthicchindyāt, asthicchittvā majjānamāhatya tiṣṭhet. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ pratigṛhya kāyasyāṅgapratyaṅgānāṃ hastapādayoścotsādanasaṃvāhanāni kārayeteti.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣo dṛḍhena vāladāmnā jaṅgha āveṣṭya gāḍhaṃ parigharṣayet. sa carmacchindyāt, carmacchittvā māṃsaṃ chindyāt, māṃsaṃ chittvā snāyuṃ chindyāt, snāyuṃ chittvāsthicchindyāt, asthicchittvā majjānamāhatya tiṣṭhet. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ pratigṛhya kāyasyāṅgapratyaṅgānāṃ hastapādayoścotsādanasaṃvāhanāni kārayet, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣaḥ śāṇadhautena tīkṣṇena śastreṇorū chindyāt? yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamabhivādanapratyudgamanasatkārāṃśca pratigṛhṇīyāt?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣaḥ śāṇadhautena tīkṣṇena śastreṇorū chindyāt. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamabhivādanapratyudgamanasatkārāṃśca pratigṛhṇīyāditi.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣaḥ śāṇadhautena tīkṣṇena śastreṇorū chindyāt. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamabhivādanapratyudgamanasatkārāṃśca pratigṛhṇīyāt, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣa ādīptaiḥ pradīptaiḥ samprajvalitaistaptalohatāmrapaṭṭaiḥ kāyaṃ saṃveṣṭayet? yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ cīvaraṃ pratigṛhṇīyāt?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣa ādīptaiḥ pradīptaiḥ samprajvalitaistaptalohatāmrapaṭṭaiḥ kāyaṃ saṃveṣṭayet. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ cīvaraṃ pratigṛhṇīyāditi.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣa ādīptaiḥ pradīptaiḥ samprajvalitaistaptalohatāmrapaṭṭaiḥ kāyaṃ saṃveṣṭayet. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ cīvaraṃ pratigṛhṇīyāt, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣastaptena lohasaṃdaṃśena mukhaṃ vivṛtyādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ taptalohaguḍaṃ mukhe prakṣipet? sa cāsya taptalohaguḍa oṣṭhau dahet, oṣṭhau dagdhvā jihvāṃ dahet, jihvāṃ dagdhvā dantamūlāni dahet, dantamūlāni dagdhvā kaṇṭhaṃ dahet, kaṇṭhaṃ dagdhvā hṛdayaṃ dahet, hṛdayaṃ dagdhvāntrāṇyāmāśayaṃ ca dahet, antrāṇyāmāśayaṃ ca dagdhvādhobhāgād nirgacchet? yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamaprameyanānārasaṃ piṇḍapātaṃ pratigṛhṇīyāt?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣastaptena lohasaṃdaṃśena mukhaṃ vivṛtyādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ taptalohaguḍaṃ mukhe prakṣipet. sa cāsya taptalohaguḍa oṣṭhau dahet, oṣṭhau dagdhvā jihvāṃ dahet, jihvāṃ dagdhvā dantamūlāni dahet, dantamūlāni dagdhvā kaṇṭhaṃ dahet, kaṇṭhaṃ dagdhvā hṛdayaṃ dahet, hṛdayaṃ dagdhvāntrāṇyāmāśayaṃ ca dahet, antrāṇyāmāśayaṃ ca dagdhvādhobhāgād nirgacchet. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamaprameyanānārasaṃ piṇḍapātaṃ pratigṛhṇīyāditi.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣastaptena lohasaṃdaṃśena mukhaṃ vivṛtyādīptaṃ pradīptaṃ samprajvalitaṃ taptalohaguḍaṃ mukhe prakṣipet. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyamaprameyanānārasaṃ piṇḍapātaṃ pratigṛhṇīyāt, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ taptalohatāmraśayyāyāṃ balād niṣādayecchāyayedvā? yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ mañcapīṭhaśayanāsanaṃ pratigṛhṇīyāt?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ taptalohatāmraśayyāyāṃ balād niṣādayecchāyayedvā. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ mañcapīṭhaśayanāsanaṃ pratigṛhṇīyāditi.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ taptalohatāmraśayyāyāṃ balād niṣādayecchāyayedvā. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ mañcapīṭhaśayanāsanaṃ pratigṛhṇīyāt, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
bhagavānpunarbhikṣūnavocat—tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ, kiṃ nu sukhataram, yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ mahatyāṃ taptalohatāmrakumbhyāṃ puruṣaṃ gṛhītvotkṣipyāvākśirasaṃ prakṣipet? yadvā kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ vihāraṃ pratigṛhṇīyādulliptāvaliptaṃ suśliṣṭakavāṭavātāyanaṃ nivātaṃ sāgnikamuṣṇam?
te bhikṣavo'vocan—atiduḥkhametadbhadanta, yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ mahatyāṃ taptalohatāmrakumbhyāṃ puruṣaṃ gṛhītvotkṣipyāvākśirasaṃ prakṣipet. atisukhametadbhadanta, yatkṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ vihāraṃ pratigṛhṇīyādulliptāvaliptaṃ suśliṣṭakavāṭavātāyanaṃ nivātaṃ sāgnikamuṣṇamiti.
bhagavānavocat—ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vo, mā śramaṇamārgaṃ śikṣamāṇāḥ śramaṇadharmātparibhraṣṭā bhūta. yadi brahmacaryamanuttaraṃ caritukāmāḥ stha, varaṃ yadbalavānpuruṣa ādīptāyāṃ pradīptāyāṃ samprajvalitāyāṃ mahatyāṃ taptalohatāmrakumbhyāṃ puruṣaṃ gṛhītvotkṣipyāvākśirasaṃ prakṣipet. tatkasya hetoḥ? sa yadyapi tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchenmaraṇamātraṃ vā duḥkham, na tveva tatonidānaṃ kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyeta. yaḥ punarbālo duḥśīlaḥ kusīdaḥ samutpannapāpākuśaladharmo'brahmacārī brahmacāripratijño'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ, kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatiśilpibhyaḥ śraddhādeyaṃ vihāraṃ pratigṛhṇīyādulliptāvaliptaṃ suśliṣṭakavāṭavātāyanaṃ nivātaṃ sāgnikamuṣṇam, tadasya bālasya tatonidānaṃ dīrgharātramahitāyānarthāya duḥkhāya saṃvartate, pāpadharmavipākaṃ cāsau pratisaṃvedayate. sa kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ narakaṃ prapadyate. tasmāttarhi bhikṣavo yūyaṃ svārthamanupaśyantaḥ parārthamanupaśyanta ubhayārthamanupaśyanta evamanucintayata—yeyamasmākaṃ pravrajyā, amoghā bhaviṣyatyavandhyā saphalā savipākātyantasukhāvahā sugatyupapattidīrghāyuṣkāvahā ca. yeṣāṃ ca vayaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārānparibhuñjmahe, teṣāṃ te kārā mahāpuṇyā bhaviṣyanti mahāphalā mahādyutikāśceti. evaṃ hi vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam.
asminvyākaraṇe bhāṣyamāṇe ṣaṣṭyā bhikṣūṇāmanupādāyāsravebhyaścittāni vimuktāni. ṣaṣṭiśca bhikṣavaḥ śikṣāṃ pratyākhyāya hīnāyāvartanta. tatkasya hetoḥ? atigambhīrātiduṣkarā hi bhagavato'nuśāsanī, brahmacaryavāso'pyatigambhīro'tiduṣkara iti.
idamavocadbhagavān. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandiṣuḥ.
dāruskandhopamasūtraṃ pañcamaṃ samāptam.