शब्दवेधिनैपुण्यम्

यदा खलु क्रूरकर्मभिर्यवनापसदैराक्रान्तमासीदार्यावर्तवर्षं, तदानीन्तनीयं रोमहर्षिणी कथा। अष्टादशकृत्वो धार्ष्ट्यादभियन्नपि घोरिनामा स म्लेच्छाधमोऽनवरतमुत्खातदर्पः कृतोऽत्रत्येन शाकम्भरीश्वरेण विक्रमाक्रान्तदिङ्मण्डलेन पृथ्वीराजाख्येन नरपतिना।

न जातुचिच्छत्रौ समरात् पराङ्मुखे विद्रवति वा स्वयमाचक्राम स धर्मविद् भूपालः। मुहुर्मुहुर्विजितोऽप्यपत्रपः स यवनापसदः कतिपयैरेवाहोभिः सैन्यं सङ्गृह्य पुनरपि समरायोपतस्थे। तदेतस्याविश्रान्तमभियानमुद्वीक्ष्यामात्याः कदाचिदवोचन्—“देव, अजस्रमुद्वेजयत्ययमस्मान् दुरात्मा। तदमुमद्यैव निहत्य निष्कण्टकं क्रियतां राज्यम्” इति।

तच्छ्रुत्वा स व्याजहार—“रणान्निवृत्तस्य प्रपलायमानस्य रिपोर्हननं न खलु क्षात्रधर्ममनुबध्नाति” इति। तथाप्यविश्रान्तमाचक्राम स दुर्बुद्धिः।

ऊनविंशतितमे त्वभियाने समुपस्थिते, जरया जर्जरिततनुः स भूपतिर्विजयश्रियं वशीकर्तुं न शशाक। ततो हतविधिना वशीकृतोऽसौ नृपतिः क्रूरकर्मणा घोरिणा कारागारे निचिक्षिपे, तस्य चेक्षणे निष्ठुरमुदपाट्येताम्।

अथ कदाचित् सभायां समुपविष्टः स यवनाधमः पृथ्वीराजं तत्सखायं चन्द्रवरदायिनामकं कवीन्द्रं चाजुहाव। निहतेक्षणेऽपि तस्मिन् नृपे तस्य यवनस्यान्तर्लीना भीतिर्नाण्वपि न्यूनीबभूव। तस्मात् स भियात्मानमतिमहत्युच्चैर्मञ्चे सिंहासने न्यवीविशत्।

सखायं तदा पप्रच्छ स राजर्षिः—“वयस्य, कुत्र, कियति समुच्छ्राये, कियति च व्यवधाने निषण्णोऽसौ दुर्मतिरिति सम्यगवेक्ष्य निगद” इति।

ततश्चन्द्रवरदायी नाम स मर्मज्ञः स कविः पद्यमयगूढसङ्केतेन तदवस्थानं समग्रं तस्मै शशंस।

श्रुतिसमकालमेव शब्दवेधिनस्तस्य राजर्षेः कोदण्डात् प्रमुक्तः शरोऽशनिरिव दुर्निवारस्तस्य म्लेच्छस्य वक्षःस्थलमतितीव्रं विनिर्भिद्य जगाम।

इत्थं हृतलोचनोऽपि स नरशार्दूलो लक्ष्यवेधप्रकर्षेणाद्वितीयमस्त्रकौशलं प्रादीदृशत्।