MĀ 2 pārijātasūtram

[Translated originally from the Sanskrit Sarvāstivāda Madhyamāgama to Classical Chinese by a team led by Sarvāstivāda scholar Gautama Saṃghadeva of Kāśmīra in 398CE.
Translated from the Chinese Taisho Tripiṭaka back to Sanskrit by Ramakrishnan Suryanarayanan in 2024-26.]

madhyamāgame saptadharmavarge prathame pārijātasūtraṃ dvitīyam

evaṃ mayā śrutam. ekasminsamaye bhagavāñchrāvastyāṃ viharati sma jetavane'nāthapiṇḍadasyārāme.

tasminsamaye bhagavān bhikṣūnāmantrayata—yadā bhikṣavastrāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi pāṇḍūni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣasya patrāṇi patiṣyantīti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi patitāni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpatsyanta iti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpannāni bhavanti, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣo jālakajāto bhaviṣyatīti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣo jālakajāto bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhaviṣyatīti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ pātrākāro vikasito bhaviṣyatīti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pātrākāro vikasito bhavati, tadā trāyastriṃśā devā āttamanasaḥ pramuditā bhavanti—nacirātpārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhaviṣyatīti. yadā pārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhavati, tadā tasya prabhayā samantācchatayojanamavabhāsitaṃ varṇenopaśobhitaṃ gandhena cānuvāsitaṃ bhavati. tadā trāyastriṃśā devā grīṣmāṇāṃ caturthe māse pañcabhirdivyaiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samanvāgatāḥ krīḍanti ramante paricārayanti. ayamucyate trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya mūle samāgamo ratiparīcāraśca.

ayamasyārtho bhikṣavaḥ, evamevāryaśrāvako'gārādanagārikāṃ pravrajitukāmo bhavati, tadā āryaśrāvakaḥ pāṇḍupalāśa ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi pāṇḍūni bhavanti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvakaḥ keśaśmaśrvavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanagārikāṃ pravrajito bhavati, tadā āryaśrāvakaḥ patitapatra ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi patitāni bhavanti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvako vivicyaiva kāmebhyo vivicya pāpakebhyo'kuśalebhyo dharmebhyaḥ savitarkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadā āryaśrāvakaḥ punarutpannapatra ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya patrāṇi punarutpannāni bhavanti. punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvako vitarkavicārāṇāṃ vyupaśamādadhyātmasaṃprasādāccetasa ekotībhāvādavitarkamavicāraṃ samādhijaṃ prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadā āryaśrāvako jālakajāta ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣo jālakajāto bhavati. punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvakaḥ prītervirāgādupekṣako viharati smṛtaḥ samprajānan sukhaṃ ca kāyena pratisaṃvedayate yattadāryā ācakṣate—upekṣakaḥ smṛtimānsukhavihārīti niṣprītikaṃ tṛtīyaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadā āryaśrāvakaḥ pakṣicañcusadṛśa ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pakṣicañcusadṛśo bhavati. punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvakaḥ sukhasya ca prahāṇādduḥkhasya ca prahāṇātpūrvameva ca saumanasyadaurmanasyayorastaṅgamādaduḥkhāsukhamupekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ dhyānamupasampadya viharati, tadā āryaśrāvakaḥ pātrākāra ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ pātrākāro bhavati.

punaraparaṃ bhikṣavo yadā āryaśrāvaka āsravāṇāṃ kṣayādanāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya viharati—kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavāyeti yathābhūtaṃ prajānāti, tadā āryaśrāvakaḥ sarvataḥ praphulla ityucyate, tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣaḥ sarvataḥ praphullo bhavati. sa āsravakṣīṇo'rhanbhikṣurbhavati. tadā trāyastriṃśā devāḥ sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ sanniṣaṇṇāḥ sannipatitāḥ praśaṃsanti saṃvarṇayanti—amuko nāmāyuṣmānamukasmingrāme vā nigame vā keśaśmaśrvavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanagārikāṃ pravrajita āsravāṇāṃ kṣayādanāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya viharati—kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamasmādbhavāyeti yathābhūtaṃ prajānātīti. ayamucyate āsravakṣīṇānāmarhatāṃ samāgamas tadyathā trāyastriṃśānāṃ devānāṃ pārijātavṛkṣasya mūle samāgamaḥ.

idamavocadbhagavān. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandiṣuḥ.

pārijātasūtraṃ dvitīyaṃ samāptam.