MN 6 - ākāṅkṣyasūtram

madhyamanikāye mūlaparyāyavarge ākāṅkṣyasūtraṃ ṣaṣṭham.

evaṃ mayā śrutam—ekasmin samaye bhagavāñchrāvastyāṃ viharati sma jetavane'nāthapiṇḍadasyārāme. tatra khalu bhagavānbhikṣūnāmantrayata—bhikṣava iti.

bhadanta iti te bhikṣavo bhagavate pratyaśrauṣuḥ. bhagavānetadavocat—

“sampannaśīlā bhikṣavo viharata sampannaprātimokṣāḥ, prātimokṣasaṃvarasaṃvṛtā viharatācāragocarasampannā aṇumātreṣvavadyeṣu bhayadarśinaḥ, samādāya śikṣadhvaṃ śikṣāpadeṣu.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'sabrahmacāriṇāṃ priyaśca syāṃ manojñaśca guruśca bhāvanīyaśceti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'lābhī syāṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāmiti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'yeṣāmahaṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraṃ paribhuñje teṣāṃ te kārā mahāphalāḥ syurmahānuśaṃsā iti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'ye māṃ jñātayaḥ salohitāḥ pretāḥ kālakṛtāḥ prasannacittā anusmaranti teṣāṃ tadmahāphalaṃ syādmahānuśaṃsamiti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'aratiratisahaḥ syām, na ca māmaratiḥ saheta, utpannāmaratimabhibhūyābhibhūya vihareyamiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'bhayabhairavasahaḥ syām, na ca māṃ bhayabhairavaṃ saheta, utpannaṃ bhayabhairavamabhibhūyābhibhūya vihareyamiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'caturṇāṃ dhyānānāmābhicaitasikānāṃ dṛṣṭadharmasukhavihārāṇāṃ nikāmalābhī syāmakṛcchralābhyaklamathalābhīti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'ye te śāntā vimokṣā atikramya rūpāṇyārūpyāḥ, tānkāyena spṛṣṭvā vihareyamiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ parikṣayātsrotaāpannaḥ syāmavinipātadharmā niyataḥ sambodhiparāyaṇa iti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ parikṣayādrāgadveṣamohānāṃ tanutvātsakṛdāgāmī syām, sakṛdevemaṃ lokamāgatya duḥkhasyāntaṃ kuryāmiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'pañcānāmavarabhāgīyānāṃ saṃyojanānāṃ parikṣayādaupapātikaḥ syāṃ tatra parinirvāyyanāvṛttidharmā tasmāllokāditi', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'anekavihitamṛddhividhaṃ pratyanubhaveyam — eko'pi bhūtvā bahudhā syām, bahudhāpi bhūtvā ekaḥ syām; āvirbhāvaṃ tirobhāvam; tiraḥkuḍyaṃ tiraḥprākāraṃ tiraḥparvatamasajjamāno gaccheyam, tadyathāpyākāśe; pṛthivyāmapyunmajjananimajjanaṃ kuryām, tadyathāpyudake; udake'pyabhidyamāne gaccheyam, tadyathāpi pṛthivyām; ākāśe'pi paryaṅkena krāmeyam, tadyathāpi pakṣī śakunaḥ; imāvapi candrasūryāvevaṃmaharddhikāvevaṃmahānubhāvau pāṇinā parāmṛśeyaṃ parimārjeyam; yāvadbrahmalokādapi kāyena vaśaṃ vartayeyamiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'divyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntamānuṣyakeṇobhau śabdau śṛṇuyām — divyau ca mānuṣau ca, yau dūre'ntike ceti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasā cetaḥ paryetya prajānīyām — sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittamiti prajānīyām, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittamiti prajānīyām; sadveṣaṃ vā cittaṃ sadveṣaṃ cittamiti prajānīyām, vītadveṣaṃ vā cittaṃ vītadveṣaṃ cittamiti prajānīyām; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittamiti prajānīyām, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittamiti prajānīyām; saṃkṣiptaṃ vā cittaṃ saṃkṣiptaṃ cittamiti prajānīyām, vikṣiptaṃ vā cittaṃ vikṣiptaṃ cittamiti prajānīyām; mahadgataṃ vā cittaṃ mahadgataṃ cittamiti prajānīyām, amahadgataṃ vā cittaṃ amahadgataṃ cittamiti prajānīyām; sottaraṃ vā cittaṃ sottaraṃ cittamiti prajānīyām, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittamiti prajānīyām; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittamiti prajānīyām, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittamiti prajānīyām; vimuktaṃ vā cittaṃ vimuktaṃ cittamiti prajānīyām, avimuktaṃ vā cittaṃ avimuktaṃ cittamiti prajānīyāmiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'anekavihitaṃ pūrvanivāsamanusmareyam, tadyathā — ekāmapi jātiṃ dve api jātī tisro'pi jātīścatasro'pi jātīḥ pañcāpi jātīrdaśāpi jātīrviṃśatimapi jātīstriṃśatamapi jātīścatvāriṃśatamapi jātīḥ pañcāśatamapi jātīḥ jātiśatamapi jātisahasramapi jātiśatasahasramapi anekānapi saṃvartakalpānanekānapi vivartakalpānanekānapi saṃvartavivartakalpān — amutrāsamevaṃnāmā evaṃgotra evaṃvarṇa evamāhāra evaṃsukhaduḥkhapratisaṃvedyevamāyuṣparyantaḥ, sa tataścyuto'mutrodapadye; tatrāpyāsamevaṃnāmā evaṃgotra evaṃvarṇa evamāhāra evaṃsukhaduḥkhapratisaṃvedyevamāyuṣparyantaḥ, sa tataścyuta ihopapanna iti. iti sākāraṃ soddeśamanekavihitaṃ pūrvanivāsamanusmareyamiti', śīleṣveva syātparipūrakārī …(pūrvavat)… bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena sattvānpaśyeyaṃ cyavamānānupapadyamānānhīnānpraṇītānsuvarṇāndurvarṇānsugatāndurgatānyathākarmopagānsattvānprajānīyām — ime vata bhavantaḥ sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatā vāgduścaritena samanvāgatā manoduścaritena samanvāgatā āryāṇāmupavādakā mithyādṛṣṭikā mithyādṛṣṭikarmasamādānāḥ; te kāyasya bhedātparaṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ nirayamupapannāḥ. ime vā punarbhavantaḥ sattvāḥ kāyasucaritena samanvāgatā vāksucaritena samanvāgatā manaḥsucaritena samanvāgatā āryāṇāmanupavādakāḥ samyagdṛṣṭikāḥ samyagdṛṣṭikarmasamādānāḥ; te kāyasya bhedātparaṃ maraṇātsugatiṃ svargaṃ lokamupapannā iti. iti divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakena sattvānpaśyeyaṃ cyavamānānupapadyamānānhīnānpraṇītānsuvarṇāndurvarṇānsugatāndurgatānyathākarmopagānsattvānprajānīyāmiti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

ākāṅkṣeccedbhikṣavo bhikṣuḥ — 'āsravāṇāṃ kṣayādanāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya vihareyamiti', śīleṣveva syātparipūrakāryadhyātmaṃ cetaśśamathamanuyukto'nirākṛtadhyāno vipaśyanayā samanvāgato bṛṃhayitā śūnyāgārāṇām.

”'sampannaśīlā bhikṣavo viharata sampannaprātimokṣāḥ, prātimokṣasaṃvarasaṃvṛtā viharatācāragocarasampannā aṇumātreṣvavadyeṣu bhayadarśinaḥ, samādāya śikṣadhvaṃ śikṣāpadeṣv'iti—iti yattaduktamidametatpratītyoktam“ iti.

idamavocadbhagavān. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandiṣuriti.

ākāṅkṣyasūtraṃ niṣṭhitaṃ ṣaṣṭham.