You are here: Home » buddhism » mn » mn7
mn6 
 mn8

MN 7 - vastrasūtram

madhyamanikāye mūlaparyāyavarge vastrasūtram saptamam

evaṃ mayā śrutam — ekasmin samaye bhagavāñśrāvastyāṃ viharati sma jetavane'nāthapiṇḍadasyārāme. tatra khalu bhagavānbhikṣūnāmantrayata — bhikṣava iti. bhadanteti te bhikṣavo bhagavate pratyaśrauṣuḥ. bhagavānetadavocat —

tadyathāpi bhikṣavo vastraṃ saṃkliṣṭaṃ malagṛhītam; tadenadrajako yasminyasminraṅgajāta upasaṃhared — yadi nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi māñjiṣṭhakāya, duraktavarṇamevāsya, apariśuddhavarṇamevāsya. tatkasya hetoḥ? apariśuddhatvādbhikṣavo vastrasya. evameva khalu bhikṣavaścitte saṃkliṣṭe durgatiḥ prātikāṅkṣyā.

tadyathāpi bhikṣavo vastraṃ pariśuddhaṃ paryavadātam; tadenadrajako yasminyasminraṅgajāta upasaṃhared — yadi nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi māñjiṣṭhakāya, suraktavarṇamevāsya, pariśuddhavarṇamevāsya. tatkasya hetoḥ? pariśuddhatvādbhikṣavo vastrasya. evameva khalu bhikṣavaścitte'saṃkliṣṭe sugatiḥ prātikāṅkṣyā.

katame ca bhikṣavaścittasyopakleśāḥ? abhidhyāviṣamalobhaścittasyopakleśo, vyāpādaścittasyopakleśaḥ, krodhaścittasyopakleśa, upanāhaścittasyopakleśo, mrakṣaścittasyopakleśaḥ, pradāśaścittasyopakleśa, īrṣyā cittasyopakleśo, mātsaryaṃ cittasyopakleśo, māyā cittasyopakleśaḥ, śāṭhyaṃ cittasyopakleśaḥ, stambhaścittasyopakleśaḥ, saṃrambhaścittasyopakleśo, mānaścittasyopakleśo, 'timānaścittasyopakleśo, madaścittasyopakleśaḥ, pramādaścittasyopakleśaḥ.

sa khalu sa bhikṣavo bhikṣurabhidhyāviṣamalobhaścittasyopakleśa iti viditvābhidhyāviṣamalobhaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; vyāpādaścittasyopakleśa iti viditvā vyāpādaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; krodhaścittasyopakleśa iti viditvā krodhaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; upanāhaścittasyopakleśa iti viditvopanāhaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; mrakṣaścittasyopakleśa iti viditvā mrakṣaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; pradāśaścittasyopakleśa iti viditvā pradāśaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; īrṣyā cittasyopakleśa iti viditverṣyāṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; mātsaryaṃ cittasyopakleśa iti viditvā mātsaryaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; māyā cittasyopakleśa iti viditvā māyāṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; śāṭhyaṃ cittasyopakleśa iti viditvā śāṭhyaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; stambhaścittasyopakleśa iti viditvā stambhaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; saṃrambhaścittasyopakleśa iti viditvā saṃrambhaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; mānaścittasyopakleśa iti viditvā mānaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; atimānaścittasyopakleśa iti viditvātimānaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; madaścittasyopakleśa iti viditvā madaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti; pramādaścittasyopakleśa iti viditvā pramādaṃ cittasyopakleśaṃ prajahāti.

yataḥ khalu bhikṣavo bhikṣorabhidhyāviṣamalobhaścittasyopakleśa iti viditvābhidhyāviṣamalobhaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; vyāpādaścittasyopakleśa iti viditvā vyāpādaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; krodhaścittasyopakleśa iti viditvā krodhaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; upanāhaścittasyopakleśa iti viditvopanāhaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; mrakṣaścittasyopakleśa iti viditvā mrakṣaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; pradāśaścittasyopakleśa iti viditvā pradāśaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; īrṣyā cittasyopakleśa iti viditverṣyā cittasyopakleśaḥ prahīṇā bhavati; mātsaryaṃ cittasyopakleśa iti viditvā mātsaryaṃ cittasyopakleśaḥ prahīṇaṃ bhavati; māyā cittasyopakleśa iti viditvā māyā cittasyopakleśaḥ prahīṇā bhavati; śāṭhyaṃ cittasyopakleśa iti viditvā śāṭhyaṃ cittasyopakleśaḥ prahīṇaṃ bhavati; stambhaścittasyopakleśa iti viditvā stambhaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; saṃrambhaścittasyopakleśa iti viditvā saṃrambhaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; mānaścittasyopakleśa iti viditvā mānaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; atimānaścittasyopakleśa iti viditvātimānaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; madaścittasyopakleśa iti viditvā madaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati; pramādaścittasyopakleśa iti viditvā pramādaścittasyopakleśaḥ prahīṇo bhavati.

sa buddhe'vetyaprasādena samanvāgato bhavati — iti hi sa bhagavānarhansamyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavāniti; dharme'vetyaprasādena samanvāgato bhavati — svākhyāto bhagavatā dharmaḥ sāndṛṣṭiko'kālika ehipaśyika aupanāyikaḥ pratyātmaṃ veditavyo vijñūbhiriti; saṅghe'vetyaprasādena samanvāgato bhavati — supratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅgha ṛjupratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅgho nyāyapratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅghaḥ sāmīcīpratipanno bhagavataḥ śrāvakasaṅghaḥ, yaduta catvāri puruṣayugānyaṣṭau puruṣapudgalāḥ. eṣa bhagavataḥ śrāvakasaṅgha āhavanīyaḥ prāghuṇīyo dakṣiṇīyo'ñjalikaraṇīyo'nuttaraṃ puṇyakṣetraṃ lokasyeti.

yathāvadhi khalu punarasya tyaktaṃ bhavati vāntaṃ muktaṃ prahīṇaṃ pratinisṛṣṭam, sa buddhe'vetyaprasādena samanvāgato'smīti labhate'rthavedaṃ labhate dharmavedaṃ labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam. pramuditasya prītirjāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ prasrabhyate, prasrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaścittaṃ samādhīyate; dharme …(pūrvavat)… saṅghe'vetyaprasādena samanvāgato'smīti labhate'rthavedaṃ labhate dharmavedaṃ labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam; pramuditasya prītirjāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ prasrabhyate, prasrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaścittaṃ samādhīyate. yathāvadhi khalu punarme tyaktaṃ vāntaṃ muktaṃ prahīṇaṃ pratinisṛṣṭamiti labhate'rthavedaṃ labhate dharmavedaṃ labhate dharmopasaṃhitaṃ prāmodyam; pramuditasya prītirjāyate, prītimanasaḥ kāyaḥ prasrabhyate, prasrabdhakāyaḥ sukhaṃ vedayate, sukhinaścittaṃ samādhīyate.

sa khalu sa bhikṣavo bhikṣurevaṃśīla evaṃdharma evaṃprajñaḥ śālīnaṃ cedapi piṇḍapātaṃ bhuṅkte vicitakālakamanekasūpamanekavyañjanam, naivāsya tadbhavatyantarāyāya. tadyathāpi bhikṣavo vastraṃ saṃkliṣṭaṃ malagṛhītamacchodakamāgamya pariśuddhaṃ bhavati paryavadātam, ulkāmukhaṃ vā punarāgamya jātarūpaṃ pariśuddhaṃ bhavati paryavadātam; evameva khalu bhikṣavo bhikṣurevaṃśīla evaṃdharma evaṃprajñaḥ śālīnaṃ cedapi piṇḍapātaṃ bhuṅkte vicitakālakamanekasūpamanekavyañjanam, naivāsya tadbhavatyantarāyāya.

sa maitrāsahagatena cetasaikāṃ diśaṃ spharitvā viharati, tathā dvitīyām, tathā tṛtīyām, tathā caturthīm. ityūrdhvamadhastiryaksarvadhi sarvātmatayā sarvāvantaṃ lokaṃ maitrāsahagatena cetasā vipulena mahadgatena apramāṇenāvairenāvyāpādena spharitvā viharati; karuṇāsahagatena cetasā …(pūrvavat)… muditāsahagatena cetasā …(pūrvavat)… upekṣāsahagatena cetasaikāṃ diśaṃ spharitvā viharati, tathā dvitīyām, tathā tṛtīyām, tathā caturthīm. ityūrdhvamadhastiryaksarvadhi sarvātmatayā sarvāvantaṃ lokaṃ upekṣāsahagatena cetasā vipulena mahadgatena apramāṇenāvairenāvyāpādena spharitvā viharati.

so'stīdam, asti hīnam, asti praṇītam, astyasya saṃjñāgatasyottaraṃ niḥsaraṇamiti prajānāti.

tasyaivaṃ jānata evaṃ paśyataḥ kāmāsravādapi cittaṃ vimucyate, bhavāsravādapi cittaṃ vimucyate, avidyāsravādapi cittaṃ vimucyate. vimukte vimuktamiti jñānaṃ bhavati.

kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamitthatvāyeti prajānāti. ayamucyate bhikṣavaḥ — bhikṣuḥ snāta āntareṇa snāneneti.

tena khalu punaḥ samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato'vidūre niṣaṇṇo bhavati. atha khalu sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantametadavocat — gacchati punarbhavāngautamo bāhukāṃ nadīṃ snātumiti?

kiṃ brāhmaṇa bāhukayā nadyā? kiṃ bāhukā nadī kariṣyatīti?

mokṣasammatā hi bho gautama bāhukā nadī bahujanasya, puṇyasammatā hi bho gautama bāhukā nadī bahujanasya, bāhukayā punarnadyā bahujanaḥ pāpakarma kṛtaṃ pravāhayatīti.

atha khalu bhagavānsundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata —

bāhukāmadhikakṣaṃ ca gayāṃ sundarikāmapi / sarasvatīṃ prayāgaṃ cātho bāhumatīṃ nadīm // nityaṃ praskanno'pi bālaḥ kṛṣṇakarmā na śudhyati /

kiṃ sundarikā kariṣyati kiṃ prayāgaḥ kiṃ bāhukā nadī / vairiṇaṃ kṛtakilbiṣaṃ naraṃ na hi taṃ śodhayetpāpakarmiṇam //

śuddhasya vai sadā phalgu śuddhasyopavasathaḥ sadā / śuddhasya śucikarmaṇaḥ sadā sampadyate vratam // ihaiva snāhi brāhmaṇa sarvabhūteṣu kuru kṣematām /

yadi mṛṣā na bhaṇasi yadi prāṇānna hiṃsasi / yadyadattaṃ nādadāsi śraddadhāno'matsarī // kiṃ kariṣyasi gayāṃ gatvodapāno'pi te gayeti //

evamukte sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantametadavocat — abhikrāntaṃ bho gautama, abhikrāntaṃ bho gautama. tadyathāpi bho gautama nyubjitaṃ votkubjayet, praticchannaṃ vā vivṛṇuyāt, mūḍhāya vā mārgamācakṣīta, andhakāre vā tailapradyotaṃ dhārayet — cakṣuṣmanto rūpāṇi drakṣyantīti; evameva bhavatā gautamenānekaparyāyeṇa dharmaḥ prakāśitaḥ. eṣo'haṃ bhavantaṃ gautamaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṅghaṃ ca. labheyāhaṃ bhavato gautamasya santike pravrajyām, labheyāhamupasampadamiti.

alabhata khalu sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavataḥ santike pravrajyām, alabhata upasampadam. aciropasampannaḥ khalu punarāyuṣmānbhāradvāja eko vyapakṛṣṭo'pramatta ātāpī prahitātmā viharannacirādeva — yasyārthāya kulaputrāḥ samyagevāgārādanagārikāṃ pravrajanti, tadanuttaraṃ brahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtyopasampadya vyahārṣīt.

kṣīṇā jātiruṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ karaṇīyaṃ nāparamitthatvāyetyabhyajñāsīt. anyatamaḥ khalu punarāyuṣmānbhāradvājo'rhatāmabhūditi.

vastrasūtraṃ niṣṭhitaṃ saptamam.

mn6 
mn 
 mn8
Search
buddhism/mn/mn7.txt · Last modified: 2026/07/24 15:15